Lừa đảo tình cảm: Khi nào quà tặng “Tự nguyện” trở thành lừa đảo chiếm đoạt tài sản?

Lừa đảo tình cảm (Romance Scam) đang bùng nổ trên không gian mạng, để lại hậu quả nặng nề không chỉ về tài chính mà còn về tinh thần. Nhiều nạn nhân im lặng vì cho rằng đó là “tự nguyện” cho, tặng khi yêu. Vậy về mặt pháp lý, đâu là ranh giới giữa một món quà “vì tình yêu” và một hành vi “lừa đảo”? Bài viết này sẽ phân tích khi nào sự “tự nguyện” đó trở thành bằng chứng của tội phạm.

1. Góc nhìn Dân sự: “Cho, Tặng” là gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận.

• Yếu tố then chốt: Sự tự nguyện hoàn toàn và minh mẫn.

• Ví dụ: Anh A (đang trong một mối quan hệ) chuyển khoản cho chị B 100 triệu đồng để chị B mua xe. Anh A biết rõ đây là tiền cho chị B, anh A tự nguyện chuyển và chị B đồng ý nhận.

Trong trường hợp này, kể cả khi mối quan hệ tan vỡ, anh A rất khó có khả năng đòi lại số tiền này về mặt pháp lý, vì đây là một giao dịch tặng cho đã hoàn thành.

2. Góc nhìn Hình sự: “Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản” là gì?

Pháp luật hình sự (cụ thể là Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015) định nghĩa Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi dùng thủ đoạn gian dối để làm cho người khác tin tưởng, sau đó giao tài sản cho kẻ phạm tội để chiếm đoạt.

• Yếu tố then chốt: Phải có “thủ đoạn gian dối”.

• Thủ đoạn gian dối là gì? Là hành vi cố ý đưa ra thông tin giả, sai sự thật (ví dụ: giả mạo thân phận, dựng lên hoàn cảnh éo le…) nhằm mục đích làm cho nạn nhân tin đó là thật và giao tài sản.

3. Phân Tích: Điểm Mấu Chốt Khi “Tự Nguyện” Trở Thành “Lừa Đảo”

Đây chính là câu trả lời cho tiêu đề bài viết. Ranh giới nằm ở chỗ: Sự “tự nguyện” của nạn nhân được hình thành dựa trên cơ sở nào?

Hành vi tặng quà sẽ bị xem là lừa đảo nếu việc “tự nguyện” đó là kết quả trực tiếp của hành vi gian dối từ kẻ lừa đảo.

Hãy xem xét 2 kịch bản sau:

KỊCH BẢN 1 (Dân sự – Cho, tặng): Anh A và chị B yêu nhau qua mạng. Chị B nói: “Em đang khó khăn tài chính, anh giúp em 200 triệu được không?”. Anh A, vì tình yêu và muốn giúp đỡ người yêu, đã chuyển tiền. Sau đó, chị B cắt đứt liên lạc.

Phân tích: Đây có thể chỉ là một giao dịch dân sự (vay mượn hoặc tặng cho). Chị B không dùng thủ đoạn gian dối tinh vi nào, chỉ đơn thuần là “kể khổ” và Anh A “tự nguyện” giúp đỡ. Việc đòi lại tiền sẽ rất khó khăn.

KỊCH BẢN 2 (Hình sự – Lừa đảo): Anh A quen “chị B” (một quân nhân Mỹ đang ở Syria). “Chị B” nói mình có một thùng tiền/vàng (tài sản phi pháp) muốn gửi về Việt Nam cho Anh A giữ hộ để “cả hai xây dựng tương lai”. “Chị B” yêu cầu Anh A chuyển 200 triệu đồng để “đóng phí hải quan” hoặc “hối lộ cho bên vận chuyển”. Anh A, vì tin vào câu chuyện (1) “chị B” là quân nhân, (2) có thùng tiền thật, và (3) cần đóng phí để nhận, đã “tự nguyện” chuyển tiền.

Phân tích: Đây rõ ràng là lừa đảo.

• Thủ đoạn gian dối: Giả mạo thân phận (quân nhân Mỹ), dựng lên câu chuyện (có thùng tiền, bị kẹt ở hải quan).

• Hành vi “tự nguyện” của Anh A: Anh A chuyển 200 triệu không phải để “tặng” cho chị B, mà là để hoàn thành một mục đích (nhận thùng tiền) – một mục đích hoàn toàn do “chị B” dựng lên. Ý chí “tự nguyện” của Anh A đã bị thao túng bởi thông tin giả mạo.

4. Dấu Hiệu Nhận Biết (Red Flags) Của Một Vụ Lừa Đảo Tình Cảm

Các “blawger” pháp lý nên đưa ra cảnh báo thực tế. Dưới đây là các dấu hiệu cho thấy món quà “tự nguyện” rất có thể là một cái bẫy lừa đảo:

1. Dựng lên thân phận hoàn hảo: Thường là người nước ngoài, kỹ sư, bác sĩ, quân nhân… (những nghề nghiệp đáng tin cậy) nhưng đang làm việc ở nơi xa xôi, nguy hiểm.

2. Tình yêu chớp nhoáng: Nhanh chóng bày tỏ tình cảm sâu đậm, gọi bạn là “vợ/chồng”, hứa hẹn về tương lai.

3. Không bao giờ gặp mặt: Luôn có lý do để từ chối cuộc gọi video hoặc gặp mặt trực tiếp (camera hỏng, an ninh quân sự, đường truyền kém).

4. Tạo ra khủng hoảng: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Họ luôn gặp một vấn đề khẩn cấp cần tiền:

   • Bị tai nạn, cần tiền viện phí gấp.

   • Bị kẹt ở sân bay/hải quan với một món hàng/quà giá trị.

   • Cần tiền để hoàn thành một dự án đầu tư sắp “thắng lớn”.

   • Vé máy bay về thăm bạn bị trục trặc.

5. Lời Khuyên Pháp Lý: Nạn Nhân Cần Làm Gì?

Khi nhận ra mình là nạn nhân của “Romance Scam”, sự “tự nguyện” đã đặt không đúng chỗ, bạn cần:

1. Ngừng chuyển tiền ngay lập tức: Không cố “gỡ gạc” hay tin vào lời hứa hẹn “chuyển nốt lần này” của đối tượng.

2. Thu thập toàn bộ bằng chứng: Đây là bước sống còn để chứng minh “thủ đoạn gian dối”. Bao gồm:

   • Ảnh chụp màn hình toàn bộ cuộc trò chuyện (Zalo, Facebook, WhatsApp…).

   • Thông tin tài khoản ngân hàng của kẻ lừa đảo.

   • Biên lai, sao kê ngân hàng chứng minh bạn đã chuyển tiền.

   • Bất kỳ thông tin nào về danh tính (dù là giả) mà họ cung cấp.

3. Trình báo cơ quan công an: Nộp đơn Tố giác tội phạm (kèm theo các bằng chứng đã thu thập) tại cơ quan công an nơi bạn cư trú hoặc nơi bạn thực hiện giao dịch chuyển tiền.

4. Liên hệ Luật sư: Một luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp bạn:

   • Đánh giá vụ việc của bạn là tranh chấp dân sự hay có đủ yếu tố hình sự.

   • Soạn thảo đơn tố giác chuẩn chỉnh, có tính pháp lý cao.

   • Hướng dẫn bạn cách thu thập và bảo vệ bằng chứng.

   • Đại diện và bảo vệ quyền lợi của bạn trong suốt quá trình tố tụng.

Kết Luận

Tình cảm là thứ đáng trân trọng, nhưng sự cả tin thì không. Pháp luật hình sự không bảo vệ sự cả tin, nhưng pháp luật có cơ chế để trừng phạt những kẻ lợi dụng lòng tin đó bằng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản. Ranh giới giữa “cho, tặng” và “lừa đảo” chính là sự hiện diện của “thủ đoạn gian dối”.

Lưu ý: Nội dung bài viết công khai tại website của Công ty luật Quảng Ninh chỉ mang tính chất tham khảo về việc áp dụng quy định pháp luật. Tùy từng thời điểm, đối tượng và sự sửa đổi, bổ sung, thay thế của chính sách pháp luật, văn bản pháp lý mà nội dung tư vấn có thể sẽ không còn phù hợp với tình huống Quý khách đang gặp phải hoặc cần tham khảo ý kiến pháp lý. Trường hợp Quý khách cần ý kiến pháp lý cụ thể, chuyên sâu theo từng hồ sơ, vụ việc, vui lòng liên hệ với Chúng tôi qua các phương thức bên dưới. Với sự nhiệt tình và tận tâm, Chúng tôi tin rằng văn phòng Luật sư Quảng Ninh sẽ là nơi hỗ trợ pháp lý đáng tin cậy của Quý khách hàng.

Công ty Luật TNHH MTV Luật Sư Quảng Ninh.

Địa chỉ: số 575 đường Nguyễn Văn Cừ, phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Địa chỉ chi nhánh: số 31 đường Lý Thường Kiệt, tổ 1, khu 3, phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.

Nếu còn vướng mắc chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác, bạn vui lòng liên hệ số điện thoại: 0961.926.188/0979.266.128  hoặc đặt lịch hẹn để được hỗ trợ trực tiếp.